Θάνος Τράγκας [1908 - 1983]
| 
Ο Συγγραφέας αισθητικός της Τέχνης Ευάγγελος Ανδρέου γράφει για τον Θάνο Τράγκα, πριν τον θάνατό του:
"Ο Θάνος Τράγκας είναι μια υψηλής στάθμης προσωπικότητα του σύγχρονου Θεάτρου μας, που δουλεύοντας ασταμάτητα έξω από τους προβολείς της δημοσιότητας, ελεύθερος καλλιτέχνης όπως εξ άλλου και άνθρωπος, έχει πετύχει κάτι που δεν είναι απλά σημαντικό! έχει πετύχει να μιλούν γι’ αυτόν με ανυπόκριτη αγάπη, αφοσίωση και ώριμο σεβασμό όλοι εκείνοι που ζουν μέσα στο φως της δημοσιότητας, πολλοί απ' τους οποίους "πλάστηκαν" για το θέατρο κυριολεκτικά απ' τα χέρια του!
Δουλεύει πάνω στο θρονί του "δασκάλου" της Μιμικής Τέχνης τριάντα πέντε χρόνια και βάλε. Διευθυντής της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Ωδείου, Σκηνοθέτης ο ίδιος και φλογερός συγγραφέας του θεατρικού μας ρεπερτορίου, άξια εκτιμημένος συνεργάτης του μεγάλου μας Μανώλη Καλομοίρη, ο Τράγκας εξακολουθεί να σμιλεύει το ταλέντο των νέων ανθρώπων που ονειρεύονται την θεατρική δάφνη.
Από τα νεανικά του χρόνια έδειξε την ασίγαστη καλλιτεχνική του φλόγα. Ορφανός από πατέρα, μέσα σε μια πολυμελή οικογένεια της αρτιοσκληρωτικής προπολεμικής εποχή, μελετούσε κρυφά τις νύχτες αρχαίο δραματολόγιο. Όσο η ηλικία του προχωρούσε τόσο αυτός χωνόταν στα νερά της Τέχνης. Ένα διάστημα βρέθηκε σπουδαστής των Καλών Τεχνών στο Πολυτεχνείο. Είχε μπει, ποιος να το ξερε τότε, στην μεγάλη γενιά που ανέδειξε έναν Κοντόπουλο κι αργότερα ένα Φαληρέα.
Έπειτα ήρθε ο πόλεμος...
Ο αγωνιστικός και ονειροπόλος καλλιτέχνης κλείστηκε στις φυλακές, κρατούμενος των Γερμανών. Απ' εδώ μέσα ξεφώνησε το πρώτο του καλλιτεχνικό "κατηγορώ". Έγραφε ποίηση. Μια πραγματικά θούρια ποίηση που την απήγγειλε κιόλας μες στα κελιά για να την μεταδώσει στις καρδιές των συγκροτούμενων του.
Αυτοί ενθουσιασμένοι, μεθυσμένοι από την απαγγελία είπαν και τούτο:
- Με τον Τράγκα μπροστά γκρεμίζουμε τα σίδερα της φυλακής και βγαίνουμε!
Ήταν τόσο δυνατή η φράση, που όπως ο ίδιος μου εξομολογήθηκε σκέφτεται να την κάνει τίτλο μιας ποιητικής συλλογής ή ενός θεατρικού έργου!
"Γκρεμίζουμε τα σίδερα τη φυλακής και βγαίνουμε"
Μέσα απ' αυτό τον ηρωικό και συνάμα ρομαντικό... καμίνι απόκτησε τα πρώτα του καράτια ο Τράγκας!
Όμως στην πολυκύμαντη καλλιτεχνική του ζωή είχε ρίξει την απλωσιά της και η λογοτεχνία. Η δεύτερη και εξίσου διαφανή όψη της μορφής του. Έτσι το 1940 τυπώνεται την πρώτη ποιητική συλλογή, τους "ΤΙΤΑΝΕΣ" και ακολούθησαν τα έργα: "ΛΥΡΙΚΑ" (1943), "ΣΤΑΛΑΚΤΙΤΕΣ" (1960), "ΚΡΙΚΟΙ ΟΝΕΙΡΩΝ" (1968), "ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΣΚΛΑΒΟΙ" (1969), τρίπρακτη θεατρική ηθογραφία σε Α' και Β' έκδοση, "ΚΡΑΥΓΗ ΣΤΟ ΧΑΟΣ" (1970), "ΕΔΩ ΓΗ" (1973). "ΑΣΤΡΑΦΤΕΡΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ" (1976), "ΚΟΚΟΡΟΦΤΕΡΟΙ" (1976), Θεατρικό.
Ακόμη ένα μεγάλο σε όγκο μα και σε αξία πνευματικό έργο ετοιμάζεται να δει το εκδοτικό φως. Μια μετάφραση, δυο ποιητικές συλλογές, τρία δράματα και μια σειρά Παιδικού Θεάτρού.
Κι ακόμα γράφει. Γράφει χωρίς ανάπαυλα για να δικαιώσει τελεσίδικα τις ξεκάθαρες και ρητές του ιδέες που του επιβάλουν να είναι και να παραμένει ένας ολοκληρωμένος καλλιτέχνης, δηλαδή ένας καθ' υπεροχήν πνευματικός άνθρωπος!
Από τα πρώτα μέλη της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών ο Θάνος Τράγκας δεν παρέλειψε σε όλη του την ζωή να κάνει φιλολογικές βραδιές στην Σχολή του με λογοτεχνικές
διαλέξεις, με απαγγελίες, με θεατρικές παραστάσεις και κάποτε με μουσική. Το κτίριο της Σχολής του στην οδό Ζαΐμη ήταν και είναι ένα πλήρες καλλιτεχνικό και πνευματικό κέντρο.
Κάτω από την παλιά στέγη τούτης της Σχολής δίδαξε χορό ο διεθνής καλλιτέχνης του κλασσικού μπαλέτου Άγγελος Γριμάνης. Δίδαξαν Λογοτεχνία ο συγγραφέας Κώστας Θρακιώτης, ο μεταφραστής Γιάννης Γαϊτάνος, ο διακεκριμένος φιλόλογος Νικόλας Σηφάκης και σήμερα ο ποιητής Νίκος Στασινόπουλος.
Μέσα σε τούτη τη Σχολή προετοιμάστηκαν με μια ζηλευτή φροντίδα αγάπη και ένταση ολόκληρες θεατρικές παραστάσεις που στο ανέβασμά τους γνώρισαν πραγματική επιτυχία. Επιτυχία, έργων ποιότητας, τέρψης και διδαχής "Ελεύθεροι Σκλάβοι", "Ψυχές Ηρώων", "Ό,τι γράφει δεν ξεγράφει" και τώρα ο "Αητός του Μωριά" (Ζαχαρίας) είναι μερικά έργα που βγήκαν από την πέννα του Τράγκα, που σκηνοθετήθηκαν απ' τον ίδιο και διδάχτηκαν από τον ίδιο."
- Ο Θάνος Τράγκας εκτός των άλλων σκηνοθέτησε και την ταινία "Η ζωή μου στα χέρια σου".
Απόσπασμα από το: Περιοδικό "Ντόμινο"
Ιδρύεται Επίσημο Παιδικό Θέατρο.
ΜΑΣ ΜΙΛΑΕΙ ΣΧΕΤΙΚΑ Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ
ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΩΔΕΙΟΥ ΘΑΝΟΣ ΤΡΑΓΚΑΣ
Ο ΘΑΝΟΣ ΤΡΑΓΚΑΣ, αριστούχος της Δραματικής Σχολή του Εθνικού Ωδείου, υπήρξε μαθητής της μεγάλης τραγωδού Μαρίκας Κοτοπούλη. Από το 1930 είναι καθηγητής της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Ωδείου. Υπήρξε ακόμη καλλιτεχνικός διευθυντής του Δραματικού Συλλόγου "Ευριπίδης" με πρόεδρο τον ιδρυτή αυτού αρχαιολόγο αείμνηστο Αλέξανδρο Φιλαδελφέα. Κατ' επανάληψη ανέβασε με μαθητές της Σχολής του σύγχρονα έργα και αρχαία δράματα σε πολλά αρχαία θέατρα με πολλή επιτυχία. Μαθητές του Θάνου Τράγκα, που τους ανακάλυψε από τα παιδικά τους χρόνια, όταν διηύθυνε το "Παιδικό Θέατρο" του Λυκείου Ελληνίδων, είναι σήμερα γνωστοί ηθοποιοί που τιμούν το ελληνικό θέατρο όπως: Μελίνα Μερκούρη, Ελένη Χατζηαργύρη, Έλσα Βεργή, Τζένη Καρέζη, Μαρία Μούτσιου, Γιώργος Μούτσιος, Μαλένα Ανουσάκη, Μάρθα Καραγιάννη, Άννα Φόνσου κ.α.. Η Δραματική Σχολή του Εθνικού Ωδείου διαθέτει σήμερα ένα εκλεκτό επιτελείο από τους αρίστεις των γραμμάτων και της Τέχνης, είναι δε από τις πρώτες δραματικές σχολές στην Ελλάδα. Ιδρύθηκε το 1926, είναι εγκεκριμένη υπό του Κράτους και ακολουθεί την παράδοση της πρώτης διευθύντριας της, της Μαρίκας Κοτοπούλη, και εκλεκτών καθηγητών σαν το μεγάλο Αιμίλιο Βεάκη κ.α.
Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ
Τον Θάνο Τράγκα επισκεφτήκαμε στη Σχολή Δραματικής και Απαγγελίας του Εθνικού Ωδείου, που διευθύνει στην οδό Κωλέττη 1.
Τον ρωτήσαμε να μας πει τις απόψεις του σχετικά με την ίδρυση του "Παιδικού Θεάτρου", που αναγγέλλει για φέτος. Κι αυτό γιατί εμείς οι ίδιου πιστεύουμε ότι ένα καλό παιδικό θέατρο, επίσημα αναγνωρισμένο, με βοήθεια και κρατική συμπαράσταση, μόνον ωφέλεια μπορεί να προσφέρει στην καλλιτεχνική ζωή του τόπου μας. Η νεολαία σήμερα, όπως αποδείχτηκε, ενδιαφέρεται από τα πιο μικρά της χρόνια για το θέατρο και τον κινηματογράφο. Δεν διαπαιδαγωγείται μέσα της μια εντελώς λανθασμένη αντίληψη για την τέχνη και την καλλιτεχνική καριέρα...
Μαζί με τον Θάνο Τράγκα έπληξαν και την ανθρωπιά
Καταγγελία για τον άδικο ξυλοδαρμό του από νεαρό - καμικάζι, έστειλαν "Βραδινή", παλαιοί και νέοι απόφοιτοι και σπουδαστές της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Ωδείου.
"Καταγγέλλουμε την βάναυση επίθεση του νεαρού που έστειλε στον τάφο τον Διευθυντή της Δραματική Σχολή του Εθνικού Ωδείου, καθηγητή, σκηνοθέτη και λογοτέχνη Θάνο Τράγκα. Μέσα από αυτό το γεγονός καταγγέλλουμε τη βία και όλες τις πράξεις βίας που σημαδεύουν την ταραγμένη - εποχή μας. Ο Θάνος Τράγκας, υπήρξε ένας καλλιτέχνης, με ψυχή, με λογοτεχνικό ταλέντο, με πίστη στον άνθρωπο, που μισεί τον πόλεμο και γυρεύει ένα καλύτερο κόσμο, με αγώνες και πίστη στη νεολαία και τα ιδανικά της. Αυτό ο άνθρωπος, ο ποιητής της ειρήνης και της αγάπης, ο άνθρωπος της συνεχούς προσφοράς, είναι ο μάρτυρας της σημερινής απάνθρωπης αγριότητας. Όλα αυτά τα σκότωσε ο νεαρός καμικάζι και με την πράξη του διέσυρε μια ολόκληρη γενιά και τους αγώνες της. Ο νέος σκότωσε το γέρο. Η Δύναμη σκότωσε το πνεύμα, την ανθρωπιά, την συνείδηση.
Όμως κάποτε πρέπει να σταματήσουν αυτές οι πράξεις, που κηλιδώνουν την εποχή μας τον πολιτισμό μας, την κοινωνία και τα ιδανικά μας.
Πρέπει να σταματήσουν, πριν αρχίσουν οι άνθρωποι να περπατάνε αγκαλιά με τον τρόμο.
Και θα σταματήσουν μ όνο αν η πολιτεία λάβει τα μέτρα της και όταν η κοινωνική αυτοάμυνα μας συσπειρώσει όλους απέναντι σ' αυτά τα φαινόμενα
ΣΠΟΥΔΑΣΤΕΣ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗΣ
ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΩΔΕΙΟΥ"
Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ
Του Θάνου Τράγκα
Ξημέρωμα ταξίδεψες με το σταυρό στον ώμο
ο Άνθρωπος, ο Δάσκαλος, ο φίλος, ο Αδερφός
της Άνοιξης εγύρευες τον ανθισμένο δρόμο
κι ένα την γη ανέσπερο του δίκιου άγιο φωςΜια τραγωδία έπαιξες σε όλη τη ζωή σου
και νοσταλγούσες να ‘βλεπες γαλάζιους ουρανούς
για την αγάπη έδωσες την ύστερη πνοή σου
το βήμα σου τ' ορίζανε καρδιά, ψυχή και νουςΜε Εκάβη, τέλειωσαν τα χίλια όνειρά σου
και η αυλαία έπεσε σ' ανέλπιστη στιγμή
σκότωσαν τις ελπίδες σου, έκυψαν τα φτερά σου
και τα χειροκροτήματα γινήκανε λυγμοί.Ακούς την Αντιγόνη σου, την Κλυταιμνήστρα Μάνα
τα οργισμένα τύμπανα που έφοδο χτυπούν
τον οδυρμό της Τροίας σου, των Αχαιών παιάνα
κι οι χοηφόρες έρχονται σκυφτές και σε φιλούνΕνύχτωσε στα μάτια σου, ο ήλιος έχει σβήσει
και τώρα που μας έφυγες και στ' άστρα περπατάς
την αρετή ο λόγος σου εντός του έχει κλείσει
κι ένα λουλούδι κόκκινο στο χέρι σου κρατάς.ο Θρήνος, Θάνο, δε βολεί τραγούδι μας να γίνει
θα ζεις βαθιά στη μνήμη μας για πάντα ως εχτές
αι την Ειρήνη πού γραψες, Ειρήνη μας θα μείνει
δε θα πεθάνεις Δάσκαλε, δε θα χαθείς ποτές.
Μήτσος Κατσίνης
